އީރާނުގެ ޙަމަލާތަކުގައި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށް ލިބުނީ ކިހާ ވަރެއްގެ ގެއްލުމެއް؟

އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެެމެރިކާއިން ‘އޮޕަރޭޝަން އެޕިކް ފިއުރީ’ގެ ނަމުގައި ޚާއްޞަ އަސްކަރީ ޙަރަކާތެއް ފަށައި ޙަަމަލާ ދޭން ފެށުމުގެ ގަޑިއިރުކޮޅެއް ތެރޭގައި އީރާނުން ވަނީ މެދުއިރުމަތީގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ރައްދު ޙަމަލާތައް ދޭން ފަށައިފައެވެ. އެ ޙަމަލާތަކުގައި އެމެރިކާގެ ހަ ސިފައިން މަރުވެ، އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކުގައި ހުރި އެތައް ބިލިޔަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ އާލާތްތައް ވަނީ ސުންނާފަތިކޮށްލައިފައެވެ.

ރައްދު ޙަމަލާތައް ދޭން ފަށަމުން އީރަނުގެ އެންމެ މަތީ ޤައުމީ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ އިސްވެރިޔާ، ޢަލީ ލަރިޖާނީ ވަނީ އީރާނަށް ޙަމަލާ ދިނުމުގެ ބަދަލު ޒަޔަނިސްޓު މުޖުރިމުންނާއި ނުލަފާ އެމެރިކާގެ ކިބައިން ހިފާނެ ކަމަށް ވަޢުދުވެވަޑައިގެންފައެވެ. އީރާނުގެ ހިތްވަރުގަދަ ސިފައިންނާއި ވަރުގަދަ ދައުލަތުން ދޭ ޙަމަލާތަކަކީ އެމެރިކާއާއި ޔަހޫދީ ދައުލަތަށް ވަރުގަދަ ފިލާވަޅަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އޭނާ ވަނީ ދެއްވައިފައެވެ.

މެދުއިރުމަތީގައި ހުންނަނީ އެމެރިކާގެ ކިތައް އަސްކަރީ މަރުކަޒު؟

ދާއިމީ އަދި ވަގުތީ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް އެމެރިކާއިން މެެދުއިރުމަތީގެ އެކި ސަރަޙަައްދުތަކުގައި 19 އަސްކަރީ މަރުކަޒު ވަނީ ޤާއިމްކޮށްފައެވެ. މެދުއިރުމަތީގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އެންމެ ބޮޑު އަސްކަރީ މަރުކަޒު ހުންނަނީ ޤަޠަރުގައެވެ. އެއީ އަލް އުދައިދު އަސްކަރީ މަރުކަޒެވެ. އެ މަރުކަޒުގައި އެމެރިކާގެ 10،000 ސިފައިން ޤާއިމްވެ ތިބިއިރު، އެއީ ޔޫއެސް ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑު ނުވަތަ ސެންޓްކޮމްގެ މައި އިދާރާ ވެސް މެއެވެ.

މެދުއިރުމަތީގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އަށް ދާއިމީ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތައް ހުންނަނީ ބަޙްރައިންއާއި މިޞްރާއި ޢިރާޤްްއާއި ޢުރުދުންއާއި ކުވައިތުއާއި ޤަޠަރާއި ސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާއާއި އެކުވެރި ޢަރަބި އިމާރާތުގައެވެ. 2025ވަނަ އަހަރުގެ މެދާ ހަމައަށް ދިޔައިރު އެ މަރުކަޒުތަކުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 50،000 އެމެރިކާ ސިފައިން ތިބި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

މި ހުރިހާ މަރުކަޒުތަކަކީ ވެސް ހުޅަނގާއި ދެކުނުން އީރާން ވަށައިގެން ހުރި މަރުކަޒުތަކެކެވެ. މި މަރުކަޒުތަކުގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ އެއާކްރާފްޓް ކެރިއަރުތައް ކަމަށްވާ ޔޫއެސްއެސް އަބްރަހަމް ލިންކަންއާއި ޔޫއެސްއެސް ޖެ
ރަލްޑް އާރު ފޯޓު ވެސް މި ވަގުތު އޮތީ ޕާސިއަން ގަލްފު ސަރަހައްދުގައެވެ. ނިއުކްލިޔަރ ހަކަތައިން ހިންގާ މި ދެ އުޅަނދުގައި ވެސް 10،000އަށް ވުރެ ގިނަ ސިފައިން ތިބިއިރު 130އަށްވުރެ ގިނަ ފައިޓަރު ޖެޓު ވެސް އެބަހުއްޓެވެ.

މި ހުރިހާ އަސްކަރީ މަރުަކަޒުތަކާއި އުޅަނދުތަކަކީ އީރާނުން އެ ތަންތަނަށް ޙަމަލާ ދެވޭނެ އަމާޒުތަކެއްގެ ގޮތުގައި އީރާނުން ވަނީ ސިފަކޮށްފައެވެ. އެ ގޮތުން ހަ ޤައުމެއްގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުަތަކަށް އީރާނުން މިހާރު ވަނީ މިސައިލް އަދި ޑްރޯން ޙަމަލާތައް ދީފައެވެ.

އީރާނުގެ ޙަމަލާތައް އަމާޒުކުރަނީ އެމެރިކާގެ ކޮން އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަކަށް؟

ބަޙްރައިން — އެމެރިކާއާއި ޔަހޫދީން އީރަނަށް ޙަމަލާދޭން ފަށާފައި ވަނީ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28ވަނަ ދުަވަހުއެވެ. އީރާނުން ހަމަ އެ ދުވަހު ވަނީ ބަޙްރައިންގައި ހުންނަ ޔޫއެސް ނޭވެލް ސަޕޯޓް އެކްޓިވިޓީ މަރުކަޒަށް ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ޙަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ. އަދި އެ ޤައުމުގެ ޝާހެދް ކަމިކަޒޭ ޑްރޯން ބޭނުންކޮށް ވެސް އެ މަރުކަޒަށް ޙަމަލާ ދީފައިވެއެވެ. މި މަރުކަޒަކީ އެމެރިކާގެ ކަނޑުމަތީ ސިފައިންގެ ފިފްތު ފްލީޓްގެ އިދާރާ ވެސްމެއެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ވެސް އީރާނުން ވަނީ އެ މަރުކަޒަށް ޑްރޯން ޙަމަލާ ދީ ގިނަ ޢަދަދެއްގެ އިމާރާތްތަކާއި ރާޑަރު އާލާތްތަކަށް ގެއްލުން ދީފައެވެ. އެ ގޮތުން އެ މަރުކަޒުގައި ހުރި 300 ބިލިޔަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ އޭއެން/ޓީޕީއެސް-59 މަރުކާގެ ރާޑަރު ޑޯމް ވެސް ވަނީ ޑްރޯން ޙަމަލާގެ އަމާޒަކަށްވެ، ސުންނާފަތިވެފައެވެ. އެ ރާޑަރަކީ ދުނިޔޭގައި ހުރި 360 ޑިގްރީއަށް ހުރިހާ ކޮޅެއް ބެލޭ، ޓެކްޓިކަލް ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ދެނެގަނެވޭ ހަމައެކަނި ރާޑަރެވެ.

ބަޙްރައިންގެ ވެރިރަށް މަނާމާގެ އެކި އަމާޒުތަކަށް ވެސް އީރާނުން ޙަމަލާތައް ދީފައިވެއެވެ. އެ ގޮތުން ބަޙްރައިންގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވައިގެ ބަނދަރަށާއި، އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކުގައި ތިބި ސިފައިން ބަދަލުކޮށްފައިވާ ހޮޓާތަކަށް ވެސް ހަމަލާ ދީފައިވެއެވެ. މި ޙަމަލާތަކަކީ ވަކި ބަޔަކަށް އަމާޒުކޮށް ދީފައިވާ ޙަމަލާތަކެކެވެ. އެ ޙަމަލާތަކުގައި އެމެރިކާގެ ދެ ސިފައިންނަށް ޒަޚަމްވެފައިވެއެވެ.

ޢިރާޤު — ޢިރާޤުގެ އަރބިލް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވައިގެބަނދަރުގައި ޤާއިމްކޮށްފައިވާ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒަށް ވެސް ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28ވަނަ ދުވަހާއި މާރިޗު މަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހު އީރަނުން ބޮންއަޅާފައިވެއެވެ. އަދި ޢިރާޤުގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ ކޮންސުލޭޓަށް ވެސް ޑްރޯން ޙަމަލާއެއް ދީފައިވެއެވެ. ޙަމަލާތަކުގައި އެ ތަންތަނަށް ލިބިފައި ވަނީ ކިހާ ވަރެއްގެ ގެއްލުމެއް ކަމެއް ސާފެއް ނުވެއެވެ. އީރާނުން ބުނަނީ ކޮންސުލޭޓު އެއްކޮށް ސުންނާފަތިވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެމެރިކާއިން އެ ކަން ދޮގު ކުރި ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއިން ވަނީ އެމެރިކާގެ އެއްެވެސް ރައްޔިތަކު އެ ސަރަޙައްދަށް ނުދިޔުމަށް އަންގައިފައެވެ. އެ ވުޒާރާއިން ވަނީ ޢިރާޤުގެ ވައިގެ ސަރަޙައްދުގައި އީރާނުގެ މިސައިލްއާއި ޑްރޯންއާއި ރޮކެޓުތައް އުޅޭ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައެވެ.

ޢުރުދުން — ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28ވަނަ ދުވަހު ޢުރުދުންގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ އެ ޤައުމުގެ މުވައްފަގް ސަލްތީ ވައިގެ މަރުކަޒު މަތިން އީރާނުގެ ދެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ވައްޓާލާފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ. ޢުރުދުންއިން ބުނީ އެ މިސައިލްތަކުގެ ސަބަބުން މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އިމާރާތްތަކާއި މުދަލަށް ގެއްލުންތައް ލިބިފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

އެމެރިކާއިން އީރާނަށް ޙަމަލާ ދިނުމުގެ ދެ ހަފްތާއެއްހާ ދުވަސް ކުރިން އެފް-35 ހިމެނޭ ގޮތަށް އެމެރިކާގެ ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފައިޓަރު ޖެޓުތައް ވަނީ މުވައްފަގް ސަލްތީ އަސްކަރީ މަރުކަޒަށް ޖަމާކޮށްފައެވެ.

ކުަވައިތު — ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28ވަނަ ދުވަހު ކުވައިތުގެ އަލް-ސާލިމް ވައިގެ މަރުކަޒަށް އީރާނުގެ ގިނަ ޢަދަދެއްގެ މިސައިލް ޙަމަލާތަކެއް ދީފައިވެއެވެ. އެ ހުރިހާ މިސައިލްއެއް ހުއްޓުވާފައިވާ ކަމަށް ކުވައިތުގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ބުނި ނަމަވެސް އެ މަރުކަޒުގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުން ދުން އަރާ މަންޒަރު ފެންނަ ވީޑިޔޯތައް ދަނީ ދައުރުވަމުންނެވެ. އަދި ސެޓެލައިޓް ފޮޓޮއިން ވެސް ގިނަ އިމާރާތްތަކަކަށް ގެއްލުންވެފައިވާ ކަން ފެނެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ކުވައިތު ސިޓީއާ 50 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮންނަ ކޭމްޕް ބުއެރިންގއަށާއި އެމެރިކާއިން ބޭނުންކުރާ ކުވައިތުގެ މުޙައްމަދު އަލް އަޙްމަދު ކުވައިތު ނޭވަލް ބޭސްއަށް ޑްރޯން ޙަމަލާތައް ދޭ މަންޒަރު ވެސް ފެނިފައިވެއެެވެ.

ކުވައިތުގެ ދެކުނުގައި އޮންނަ ކޭމްޕް އާރިފްޖާންއަށް މާރިޗު މަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހު ދިން ޙަމަލާއެއްގައި އެމެރިކާގެ ހަތަރު ސިފައިން ވެސް މަރުވެފައިވެއެވެ. އޭގެ ފަހުން އިތުރު ދެ ސިފައިން މަރުވެފައިވެއެވެ. އެމެރިކާއިން ބުނީ އެ މީހުން މަރުވެފައި ވަނީ ދިފާޢީ ކަންކަން ވަރުގަދަ ޓެކްޓިކަލް އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރަކަށް އީރާނުގެ ވަރުގަދަ މިސައިލްއެއް އެރުމުންނެވެ. އެ ޙަމަލާގައި އިތުރު ހަތަރު މީހުންނަށް ބޮޑެތި ޒަޚަމްތައް ވެފައިވެއެވެ.

މާރިޗު މަހުގެ 2ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާގެ އެފް-15 މަރުކާގެ ތިން ފައިޓަރު ޖެޓު ވެސް ކުވައިތު މަތިން ވައްޓާލާފައިވެއެވެ. ކުވައިތުގެ ވައިގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުން އެ އުޅަނދުތައް ވައްޓާލާފައި ވަނީ އޮޅުމަކުން ކަމަށްވެއެވެ.

ޤަޠަރު — ދައުޙާގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުން ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28ވަނަ ދުވަހު ގޮވުންތަކުގެ އަޑުފައްގަނޑު ތަކުރާރުކޮށް އިވިފައިވެއެވެ. އެެމެރިކާގެ ވައިގެ ދިފާޢީ ނިޒާމު ފޫއަޅުވާލައި އީރާނުގެ މިސައިލްތަކުން އުދައިދު ވައިގެ މަރުކަޒަށް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ޙަމަލާ ދީފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް މިސައިލް ވަނީ ދުރާލާ އިންޒާރުދޭ ރާޑަރު ނިޒާމެއް ކަމަށްވާ އޭއެން/އެފްޕީއެސް-132 އަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ދީފައެވެ. އެއް ބިލިޔަން ޑޮލަރުގެ މި ރާޑަރަކީ ދުނިޔޭގައި ހުރި އެ ފަދަ ހަ ރާޑަރުގެ ތެރެއިން އެއް ރާޑަރެވެ.

އެކުވެރި ޢަރަބި އިމާރާތް (ޔޫއޭއީ) — އެމެރިކާއާއި ޔަހޫދީން އީރާނަށް ޙަމަލާ ދޭން ފެށިފަހުން އީރާނުން ވަނީ ޔޫއޭއީއަށް އަމާޒުކޮށް އެތައް ސަތޭކަ ޑްރޯންއާއި ގިނަ ޢަދަދެއްގެ މިސައިލް ޙަމަލާ ދީފައެވެ. އީރާނުން ދުބާއީގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވައިގެ ބަނދަރަށް ވެސް ހަމަލާ ދީފައިވެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން އަބޫ ދާބީގައި ހުންނަ އަލް-ދަފްރާ ވައިގެ މަރުކަޒުން ވެސް ދުން އަރާ މަންޒަރު ފެނިފައިވާއިރު، ޖަބެލް ޢަލީ ބަނދަރުގައި ވެސް މާސިންގާ އަލިފާންގަނޑެއް ރޯވެފައިވެއެވެ.

ސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާ — ސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ބުނީ އެ ޤައުމުގެ ޕްރިންސް ސުލްޠާން ވައިގެ މަރުކަޒު މަތިން އީރާންގެ މިސައިލްތަކެއް ހުއްޓުވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އެ މަރުކަޒަށް ޙަމަލާ ދޭން މަސައްކަތްކުރި ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ޑްރޯން ވެސް ވައްޓާލާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ މަރުކަޒަށް ކާމިޔާބު ކަމާއެކު އެއްވެސް ޙަމަލާއެއް ދެވުނު ކަމެއް ނުވަތަ ޑްރޯންއާއި މިސައިލް ވެއްޓުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުމެއް ލިބުނު ކަމެއް ސާފެއް ނުވެއެވެ.

އީރާނުން ސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާއަށް ދެމުންދާ ޙަމަލާތައް ބޮޑަށް އަމާޒުކޮށްފައި ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ތެލާ ގުޅޭ ބިނާރަށެވެ. މާރިޗު މަހުގެ 2ވަނަ ދުވަހު ސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އެންމެ ބޮޑު ތެޔޮ ރިފައިނަރީ ކަމަށްވާ ރަސް ތަނޫރާގައި ތެޔޮ އުފެއްދުން ވަނީ މަޑުޖައްސާލައިފައެވެ. އެއީ އެ ދުވަހު އެ ރިފައިނަރީއަށް ޑްރޯން ޙަމަލާއެއް އަމާޒުވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

މިހާތަނަށް މަރުވެފައި ވަނީ އެމެރިކާގެ ކިތައް ސިފައިން؟

އީރާނުގެ ޙަމަލާތަކުގައި މިހާތަނަށް އެމެރިކާގެ ހަ ސިފައިން މަރުވެފައިވާ ކަން ވަނީ ޔަޤީންކުރެވިފައެވެ. އެ އެންމެން ވެސް މަރުވެފައި ވަނީ ކުވައިތުގެ ކޭމްޕް އާރިފްޖާންއަށް ދިން ޙަމަލާތަކުގައެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ އަދި ވެސް ޙަމަލާ ބަދަލުކުރުން ދުވަސްކޮޅަކަށް ދެމިގެން ދިޔުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ އިތުރު ރައްްޔިތުން މަރުވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.

ނަމަވެސް ބައެއް މާހިރުން ދަނީ މަރުވި ސިފައިންގެ ޢަދަދު ކަމަށް އެމެރިކާއިން ޙިއްޞާކޮށްފައިވާ ޢަދަދާމެދު ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ. އީރާނުގެ އިންޤިލާބީ ފައުޖުން ވެސް ވަނީ އީރާނުން ފުރަތަމަ ދިން ޙަމަލާތަކުގައި އެކަނި ވެސް އެމެރިކާގެ 200އަށްވުރެ ގިނަ ސިފައިން މަރުވެފައި ނޫނީ ޒަޚަމްވެފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.

އީރާނުން އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ޖެޓު އުފުލާ އުޅަނދަކަށް ޙަމަލާ ދިންތަ؟

ބައެއް ޚަބަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މާރިޗު މަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހު އީރާނުގެ ހަތަރު ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ވަނީ އެމެރިކާގެ ޔޫއެސްއެސް އަބްރަހަމް ލިންކަންެއަށް އަރާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ކަން އެމެރިކާއިން ދޮގުކުރެެއެވެ. އެ މިސައިލްތައް އެ އުޅަނދާ ކައިރިއަށް ވެސް އައިސްފަާ ނުވާ ކަމަށް ސެންޓްކޮމުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް ސެންޓްކޮމުން އެހެން ބުނުމުން އީރާނުން ހަޤީޤަތުގައި ވެސް އެ އުޅަނދަށް އަމާޒުކޮށް ޙަމަލާއެއް ދީފައިވާ ކަން ނުވަތަ ދިނުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ ކަން ކަށަވަރުވެއެވެ.